Yaz aylarında güneşi arayan Kuzey İrlandalılar bu yıl da göllerde beklenmedik bir manzarayla karşılaşıyor: mavi-yeşil alg. İnsan ve hayvanlarda deri tahrişi ile hastalığa yol açabilen bu zehirli bakteri, son yazların geri dönen sorunu haline gelmiş durumda.
UK Centre for Ecology and Hydrology (Birleşik Krallık Ekoloji ve Hidroloji Merkezi) verilerine göre Lough Neagh ve Kuzey İrlanda su sistemlerinde şu anda 247 alg patlaması bulunuyor. Bunların 80'i yalnızca Haziran ve Temmuz aylarında doğrulandı. Department of Agriculture, Environment and Rural Affairs (Daera), Newry yakınlarındaki Camlough Gölü ile Craigavon Gölleri'nin etkilenen alanlar arasında olduğunu bildirdi.
Camlough Gölü kıyısında kahve arabası, yakında bir glamping tesisi ve paddleboard kiralama hizmeti işleten Karl Toner, 13 Temmuz'da yayımlanan uyarının ardından ziyaretçi sayısının sert biçimde düştüğünü anlattı. "Yazın burası gerçekten hareketlenir, şimdi algler tamamen öldürdü" diyen Toner, normalde güzel bir günde yüzlerce kişinin sabahtan gece yarısına kadar gölde yüzdüğünü belirtti. Toner, uyarıların önceki yıllarda da ziyaretçi kaybına yol açtığını, ancak bu yıl en iyi yaz havası dönemine denk gelmesinin etkiyi özellikle artırdığını ifade etti: "Hava güzelleşince göl kapanıyor. Bir lunaparkınız var ama açmıyorsunuz gibi."
Newry, Mourne and Down District Council, 13 Temmuz'da Daera tarafından Camlough Gölü'nde mavi-yeşil alg varlığı konusunda bilgilendirildiğini ve halkı potansiyel sağlık risklerine karşı uyarmak için derhal uyarı levhaları yerleştirdiğini açıkladı. Konsey, düzenli görsel izleme yaptığını ve toksin testleri düzenlediğini; uyarı levhalarının protokoldeki güvenlik kriterleri karşılanana kadar yerinde kalacağını ekledi.
Bessbrook'tan bütünsel terapist Joanne Callan, 2018'de ara sıra Camlough Gölü'nde yüzmeye başladığını, Covid-19 salgını sırasında düzenli açık su yüzücüsü haline geldiğini anlattı. O günden bu yana 100'den fazla kişilik bir yüzücü ve soğuk su dalışı topluluğunun oluştuğunu ve birçok dostluğun "göle duyulan ortak sevgi" sayesinde kurulduğunu söyledi. Callan, yaz aylarında gölün gençlerin toplandığı, ailelerin sığ sularda oynadığı, paddleboard'cuların ve triatlon sezonunda sporcuların antrenman yaptığı bir hareketlilik merkezi olduğunu belirterek, gölün kapalı tutulmasının ya da erişimin kısıtlanmasının "birçok insanı fiziksel, duygusal ve sosyal olarak etkileyeceğini" vurguladı.
Craigavon Gölleri'nde ise Armagh City, Banbridge and Craigavon Borough Council, 21 Temmuz'da mavi-yeşil alg nedeniyle su sporları faaliyetlerini ve açık su yüzmeyi askıya aldı. Konsey sözcüsü, durumun "günlük olarak izlendiğini" ve güvenlik prosedürlerine uygun şekilde düzenli su değerlendirmeleri yapıldığını belirtti. Kısıtlamaların koşullar güvenli kabul edilene kadar süreceği, faaliyetlerin "mümkün olan en kısa sürede" yeniden başlatılacağı ifade edildi.
Derrytrasna, County Armagh'dan Rachel ve Tilly Turkington, Craigavon Gölleri'ni düzenli olarak yürüyüş ve kafeterya ziyareti için kullandıklarını ancak su kalitesiyle ilgili endişeler nedeniyle suya girmekten kaçındıklarını söyledi. Aile yakın zamanda bir paddleboard satın aldı; Rachel, bu endişeler giderilmeden gölü kullanmayı düşünmeyeceklerini belirtti: "Su daha temiz olsaydı ve alg sorunu olmasaydı, kesinlikle paddleboard'umuzu buraya getirirdik." Yaptıkları bir yürüyüşte suyun durgunlaştığı, yeşil lekeler ve gözle görülür patlamaların olduğu alanlar fark ettiklerini anlattı. Lough Neagh kıyılarına yakın yaşamalarına rağmen son dönemdeki su kalitesi kaygılarının kendilerini yerel su yolları konusunda daha temkinli hale getirdiğini belirten Rachel, "Ekstra dikkat ediyoruz ve ne olur ne olmaz köpeğin suyu içmesine izin vermiyorum" dedi.
Daera sözcüsü, "hızlı çözümler" olmadığını; su kütlelerinin ekolojik sağlığını yeniden kazanmanın ve korumanın "bilime saygı duyarak ve gereken zor kararları destekleyerek mümkün" olduğunu söyledi.
Güneşli ve durgun havalar mavi-yeşil algleri güçlü biçimde tetiklese de, bu yıl kuvvetli rüzgarlar ve şiddetli yağışlar su yüzeyini dalgalandırarak büyük ölçekli alg örtülerinin oluşumunu geciktirdi. Bilim insanlarının tahminine göre Lough Neagh'ın tabanında yaklaşık kırk yıllık fosfor birikmiş durumda. Alglerin tükettiği bu besin maddesi, tarım, atık su, bakımı yapılmayan septik tanklar, sanayi ve havzadaki her evin fosfor içeren deterjan kullanımıyla sürekli yeniden besleniyor. Besin kirliliğinin kaynağında ele alınması, sorunun çözümünde ilk adım olarak gösteriliyor; tarım ve su arıtma ise en büyük katkıda bulunanlar arasında öne çıkıyor. Nutrient Action Programme gibi politikalar önemli bir rol oynasa da, yetkililer ucuz ya da kolay bir çözüm bulunmadığını vurguluyor. 2023'te alg seviyeleri 1970'lerden bu yana görülmeyen düzeylere ulaşmıştı.
