Uluslararası Sürdürülebilir Kalkınma Enstitüsü (International Institute for Sustainable Development, IISD), ticaret anlaşmalarının iklim ve enerji boyutunu tek bir yerden izlemeyi sağlayan çevrimiçi platformu Trade & Climate Tracker'ı kullanıma sundu. Platform, 1 Ocak 2025'ten Haziran 2026'ya kadar imzalanan 70'ten fazla anlaşmayı haritalandırarak bu metinlerin enerji dönüşümünü hangi yönlerden desteklediğini görünür kılıyor.
IISD'nin Ticaret ve Sürdürülebilir Kalkınma Direktörü Alice Tipping, hükümetlerin 21. yüzyılda büyümenin ve kalkınmanın düşük karbonlu, iklime dayanıklı ekonomilere dayalı olacağının farkında olduğunu belirtti. Tipping, "Tracker, bu dönüşümü görünür hale getiriyor ve ülkelerin, geleceğin küresel yeşil pazarlarını oluşturmak için ekonomik anlaşmaları nasıl kullandığını görmemizi sağlıyor" dedi.
Metinleri kamuya açık 46 anlaşmaya dair bulgular, son dönem ticaret anlaşmalarının yalnızca ticaretin serbestleştirilmesine odaklanmadığını gösteriyor. Anlaşmaların %58'inde iklim işbirliğinden açıkça bahsedilirken, %40'ında emisyon azaltımı için işbirliği vurgulanıyor. Yarısından fazlasında ormansızlaşmayla ilgili hükümler bulunuyor. Enerji işbirliğine dair hükümler ise %67'lik payla öne çıkıyor; bu kapsamda enerji verimliliği ve elektrik şebekeleri gibi altyapı konuları da ele alınıyor.
IISD'ye göre yenilenebilir enerji, son dönem ticaret anlaşmalarında birleştirici bir unsur olarak öne çıkıyor. Anlaşmaların %36'sı bu alana dair hükümler içeriyor. Kritik hammaddeler de %53'lük kapsamayla öncelikli bir başlık: bazı anlaşmalar bu madenlere erişimi güvence altına almaya odaklanırken, diğerleri tedarik zinciri güvenliği ittifaklarının geliştirilmesini hedefliyor.
IISD, bu eğilimin yalnızca iklim politikalarında iddialı ülkelerle sınırlı kalmadığına dikkat çekiyor. Farklı ekonomik ve siyasi önceliklere sahip hükümetlerin imzaladığı anlaşmalarda da benzer yönelimler gözlemleniyor. Veriler, son dönem anlaşmalarının enerji güvenliği, kritik hammaddeler ve yenilenebilir enerji yatırımları gibi başlıklara giderek daha fazla ağırlık verdiğini ortaya koyuyor.
